Czytelnia

Cykl katechez liturgicznych

Symbolika chleba

Katecheza 23 na niedzielę 18.05.2014 r.


Ponieważ chleb stanowi podstawowy pokarm człowieka, jest symbolem wszelkich dóbr niezbędnych do życia. Takie znaczenie ma choćby rzymski okrzyk "chleba i igrzysk". Podobnie w tradycji biblijnej, gdy Pan Jezus uczy nas modlitwy: "Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj", to zachęca, byśmy od Ojca oczekiwali błogosławieństwa, przynoszącego konieczne dobra. Obfitość chleba jest znakiem tegoż właśnie błogosławieństwa, natomiast fakt, że chleb zdobywa się w trudzie, stanowi konsekwencję grzesznego upadku człowieka, jak to czytamy w Księdze Rodzaju: "w pocie czoła będziesz musiał zdobywać pożywienie" (3, 19). Chleb spożywany wspólnie jest wyrazem więzi, zażyłości, przyjaźni. Natomiast: "dawać chleb głodnemu" oznacza miłować bliźniego. "Jeśli podasz twój chleb zgłodniałemu i nakarmisz duszę przygnębioną, wówczas twe światło zabłyśnie w ciemnościach" (Iz 58,10).

Chleb w Starym Testamencie ma również znaczenie sakralne. Melchizedek składa ofiarę z chleba i wina; w czasie uczty paschalnej, spożywa się przaśne chleby. W Namiocie Spotkania, a później w świątyni, na oddzielnym stole leży 12 chlebów składanych co szabat. Chleb ten zwany jest "chlebem oblicza", gdyż przez cały czas znajdował się przed "obliczem Pańskim". W wydarzeniach tych chrześcijanie widzą zapowiedź Eucharystii.

Podczas mszy św. zwracamy uwagę na to, iż chleb jest darem Boga. W czasie przygotowania darów modlimy się: "Błogosławiony jesteś, Panie, Boże wszechświata, bo dzięki Twojej hojności otrzymaliśmy chleb...". Ale to także "owoc pracy rąk ludzkich". Właśnie dlatego, że jest znakiem błogosławieństwa Bożego i owocem ludzkiej pracy, tradycyjnie szacunkiem otaczamy także ten "zwykły" chleb, o czym jakże przejmująco pisze Cyprian Kamil Norwid w swym wierszu "Moja piosnka":
"Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba
Podnoszą z ziemi przez uszanowanie
Dla darów Nieba...
Tęskno mi, Panie...".

Chleb przaśny, używany w czasie mszy św., nawiązuje do wędrówki Izraelitów przez pustynię i daru w postaci manny, przypominając, że Eucharystia jest chlebem pielgrzymów, pokarmem w drodze. Jak zwyczajny chleb podtrzymuje życie naturalne, tak chleb eucharystyczny otwiera na - wieczne. Po rozmnożeniu chleba Jezus czyni zapowiedź Eucharystii i zapewnia, że "każdy, kto spożywa ten chleb, będzie żył na wieki". A Chlebem, "który z nieba zstąpił" (J 6,51) nazywa zaś samego siebie.