Czytelnia

Katechezy

Wielki Piątek

ks. Sławomir Sosnowski


I. RYS HISTORYCZNY

Wielki Piątek był dniem gromadzącym wiernych w kościele zbudowanym na Golgocie, gdzie adorowano relikwie Krzyża Świętego. Liturgię rozpoczynano o godzinie 6:00 rano, następnie o 12:00 odczytywano tekst Pisma Świętego mówiący o Męce Zbawiciela i trwało to do godz. 15:00. W ten sposób czczono godziny konania Chrystusa na Krzyżu.

Dzień męki i śmierci Chrystusa na krzyżu. Dzień modlitewnej ciszy, ale nie żałoby. Stajemy w tym dniu pod Krzyżem Jezusa, stajemy wobec milczenia Boga, który "... stał się posłusznym aż do śmierci, a była to śmierć na krzyżu".

W Wielki Piątek w centrum znajduje się krzyż. To jest model - tak zawsze powinien wyglądać wystrój prezbiterium. Najpierw ołtarz, krzyż w centrum i miejsce przewodniczenia na środku.

Zasłanianie krzyża jest starochrześcijańską tradycją, albowiem krzyż w pierwszych wiekach, do średniowiecza, był znakiem zwycięstwa, a nie śmierci i bólu. Chrystus na krzyżu ubrany był w szaty królewskie czy kapłańskie, był żywy, tak jak przedstawia to krzyż z Asyżu. W dniu śmierci Jezusa ten krzyż tryumfujący zasłaniano. Odsłaniany był dopiero w momencie odniesienia zwycięstwa przez Chrystusa, podczas Liturgii Wielkiego Piątku. Taki był pierwotny sens tego gestu. Potem, gdy średniowiecze dało nam krzyż z umęczonym Chrystusem, gdzie wyeksponowano ból i cierpienie, nadal pozostała praktyka zasłaniania krzyża.

W Wielki Piątek Kościół nie sprawuje liturgii eucharystycznej. W tym dniu pochylamy się nad tajemnicą Krzyża Świętego poprzez liturgię Męki Pańskiej, na której spożywamy chleb konsekrowany podczas Mszy świętej Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek, aby w czytelny sposób dokonało się połączenie uczty z krzyżem. Eucharystia jest owocem krzyża, przynosi życie.

Wielki Piątek wymaga świętowania przez wyciszenie i post. Dlaczego zachowujemy post w jedzeniu? Post ma wiele aspektów, skupię się na jednym z nich - na zadawaniu sobie śmierci. Chrystus dziś traci życie i pragnie , abyśmy z miłości do niego w jakiś sposób uczestniczyli w Jego konaniu. Przez odmawianie posiłku "gdy zabiorą im Pana, wtedy pościć będą" /Łk 5, 35/. To właśnie dziś zabierają nam Pana! Posiłek smakuje nam wtedy, gdy jesteśmy głodni. Aby odkryć ucztę wielkanocną, przeżywać radość i cieszyć się potrawami świątecznymi, potrzeba byśmy zaznali postu.

II. LITURGIA I JEJ PRZEBIEG

1. Wejście.

  • Wieczorna liturgia Męki Pańskiej rozpoczyna się od wejścia w ciszy.
  • Prezbiterzy wraz z asystą w szatach koloru czerwonego padają na twarz przed ołtarzem, przed faktem śmierci Jezusa.
2. Liturgia Słowa.
  • Szczytowym momentem opis męki Pańskiej. (ew. wg św. Jana)
  • Uroczysta modlitwa powszechna.
    - Za kościół Boży.
    - Za papieża.
    - Za biskupów i duchownych.
    - Za cały lud wierny. (O potrzebie modlitwy za prezbiterów.)
    - Za katechumenów.
    - O jedność kościoła.
    - Za starszych braci w wierze – żydów.
    - Za niewierzących.
    - Za rządzących.
    - Strapionych, cierpiących, podróżujących.
3. Uroczysta adoracja krzyża.
  • Krzyż zostaje uroczyście odsłonięty przy śpiewie ... Oto drzewo krzyża
  • Adorujemy jeden krzyż.
  • Pocałunek tego dnia zarezerwowany tylko dla Chrystusa.
  • Przez cały czas, aż do liturgii Wielkiej Nocy, klęka się przed krzyżem jak przed Najświętszym Sakramentem.
4. Wspólna Komunia Święta.
  • Po adoracji, nakrywa się ołtarz. Przenosi się konsekrowany w Wielki Czwartek chleb eucharystyczny.
  • Wspólna Komunia (nie ma śpiewu "Baranku Boży", bo towarzyszy mu łamanie chleba, a dzisiaj to nie następuje).
5. Procesja do Grobu Pańskiego.
  • Obecność Bożego Grobu jest starym zwyczajem w kościele. Zwyczaj wywodzi się z Jerozolimy, gdzie gromadzono się w miejscach Męki Chrystusa, aby w duchu Mu towarzyszyć od wieczernika, aż do miejsca Jego pogrzebu, które stało się miejscem zmartwychwstania. Do Bożego grobu składano bądź Najświętszy Sakrament, bądź też krzyż (Anglia, Francja).
  • Wystawienie w Bożym Grobie monstrancji okrytej białym welonem istnieje od XVI w.

III. ZEGAR MĘKI CHRYSTUSA

00:00 – Pojmanie Jezusa.
02:00 – Sąd Żydowski.
04:00 – Zaparcie się Piotra.
06:00 – Wyrok Żydowski.
07:30 – Śmierć Judasza, sąd rzymski Piłata
08:00 – Barabasz, ubiczowanie.
10:00 – Ukoronowanie koroną cierniową, Wyrok Piłata.
11:00 – Droga Krzyżowa.
12:00 – Ukrzyżowanie.
15:00 – Śmierć Jezusa na krzyżu.
18:00 – Józef z Arymatei u Piłata, Przebicie serca Pana Jezusa, Pogrzeb.